Sosyal medya ve algoritma tehdidi: Bizden bir “dijital ikiz” yaratıp kararlarımızı ele geçiriyorlar

Giriş Tarihi: 08 Eylül 2026 02:29 Son Güncelleme: 08 Eylül 2026 03:13

ahaber.com.tr Haber Merkezi

Sosyal medya ve algoritma tehdidi: Bizden bir “dijital ikiz” yaratıp kararlarımızı ele geçiriyorlar

Hayatımızın her alanını kuşatan algoritmalar, ne izleyeceğimizden ne satın alacağımıza kadar pek çok kararımıza yön vermeye başladı. Beğenilerimizden hareketle adeta bir “dijital ikizimizi” oluşturan ve kullanıcıları ekran başında tutmak için öfke ve skandal içeriklerini öne çıkaran sosyal medya devleri, küresel ticareti tekellerine alarak büyük bir tehlikenin kapısını aralıyor.

Gündelik hayatın her alanında kullanılan algoritmalar, kullanıcıların dijital davranışlarından elde edilen veriler doğrultusunda kişiye özel içerik ve reklamlar oluşturabiliyor.

SOSYAL MEDYA VE ALGORİTMALAR TEHDİDİ

ADETA DİJİTAL İKİZİMİZ OLUŞTURULUYOR

Kullanıcıların hangi ürünleri ne zaman satın aldığı, hangi internet sitelerini ziyaret ettiği ve reklamlara nasıl tepki verdiği gibi veriler analiz edilerek kişilerin ilgi alanları ve tercihleri hakkında kapsamlı profiller çıkarılabiliyor.

Algoritmalar şiddeti ve kutuplaşmayı besliyor ALGORİTMALAR ŞİDDETİ VE KUTUPLAŞMAYI BESLİYOR

Kullanıcı davranışlarının adım adım takip edilmesiyle, beğenilen videolar ve etkileşim kurulan içeriklerden hareketle kişilerin adeta bir "dijital kimliği" ve "dijital ikizi" oluşturuluyor.Böylece sosyal medya platformları, kullanıcıların ilgi alanlarını ve tercihlerini daha yakından tanıyarak karşılarına çıkacak içerikleri buna göre belirleyebiliyor.

Uzmanlara göre algoritmalar, kullanıcıları ekranda daha uzun süre tutuyor (Foto: ahaber.com.tr – Ekran görüntüsü)

ÖFKE VE SKANDAL İÇERİKLERİYLE EKRANA BAĞLIYORLAR

Uzmanlara göre algoritmalar, kullanıcıların ilgisini çekebilecek içerikleri belirlerken öfke, korku ve skandal içeren paylaşımları da öne çıkarabiliyor. Bu içeriklerin dikkat çekme potansiyelinden yararlanılarak kullanıcıların ekran başında daha uzun süre tutulması hedefleniyor.

Oyun görünümlü cinayet şebekesi! OYUN GÖRÜNÜMLÜ CİNAYET ŞEBEKESİ!

Kullanıcıların bir içeriğe yönelik eleştirel yorum yapması dahi algoritmalar tarafından ilgi göstergesi olarak değerlendirilebiliyor. Toplanan verilerin işlenmesiyle kullanıcılar ilgi alanları ve davranışlarına göre sınıflandırılırken, sistemlerin zaman içerisinde kişilerin nelerden hoşlandığını ve hangi içeriklere yönelebileceğini tahmin edebildiği belirtiliyor.

Uzmanlara göre algoritmalar, kullanıcıların tüketim alışkanlıklarını da şekillendiriyor (Foto: ahaber.com.tr – Ekran görüntüsü)

Uzmanlar, algoritmaların yalnızca kullanıcıların karşısına içerik çıkarmakla sınırlı kalmadığını, markalar ve reklam verenler tarafından satışları artırmak amacıyla da kullanıldığını ifade ediyor. Ürün ve hizmetlerin doğru kullanıcının karşısına çıkarılmasıyla görünürlüğün artırıldığı, bunun da tüketicide daha önce ihtiyaç olarak görmediği bir ürüne yönelik talep oluşturabildiği aktarılıyor.

Uzmanlara göre sosyal medya algoritmaları yalnızca içeriği değil, tüketiciyi de yönlendiriyor (Foto: ahaber.com.tr – Ekran görüntüsü)

TİCARETİN MERKEZİNDE "TEKNO-OLİGARŞİ" VE TEKELLEŞME TEHLİKESİ

Uzmanlara göre algoritmaların içerik tüketiminden veri toplamaya, reklamcılıktan ticarete kadar uzanan zincirin merkezine yerleşmesi, teknoloji şirketlerinin ekonomik gücünü de artırıyor. Aynı şirketlerin kullanıcı verilerini toplaması, içerik sunması ve reklamları yönlendirmesi, dijital piyasada "tekno-oligarşi" ve tekelleşme riskini beraberinde getiriyor. Dijital ticaretin giderek daha fazla algoritmalar üzerinden şekillenmesiyle birlikte, veriyi elinde bulunduran şirketlerin hem kullanıcı davranışlarını hem de ticari süreçleri yönlendirme gücünün arttığına dikkat çekiliyor.

Teknoloji ve sosyal medya altyapılarının büyük ölçüde aynı şirketlerin kontrolünde bulunmasının, markaların da bu platformların algoritmalarına giderek daha fazla bağımlı hâle gelmesine yol açtığı belirtiliyor.

Bu yapı içerisinde markaların tüketiciye ulaşmak için platformların belirlediği algoritmik sisteme uyum sağlamak zorunda kalması, dijital ticarette güç dengesinin teknoloji şirketleri lehine değişmesi riskini ortaya çıkarıyor.

Markalar, algoritmaların sunduğu imkânlarla ürünlerini doğru kullanıcının karşısına çıkarmaya çalışıyor (Foto: ahaber.com.tr – Ekran görüntüsü)

VATANDAŞLAR TEPKİLİ: "KONUŞTUĞUMUZ ŞEY DAKİKALAR İÇİNDE KARŞIMIZA ÇIKIYOR"

Sosyal medya platformlarının temel amacının etkileşimi artırmak olduğu bilinirken, kullanıcı davranışlarını takip eden ve kişiye özel içerikler sunan sistem, vatandaşların da tepkisini çekiyor. A Haber mikrofonlarına konuşan vatandaşlar, algoritmaların günlük hayatlarına ve tüketim alışkanlıklarına etkisini değerlendirdi.

Dijital tehdit ve çifte standardın anatomisi DİJİTAL TEHDİT VE ÇİFTE STANDARDIN ANATOMİSİ

Vatandaşlardan biri, sosyal medya platformlarında karşılarına çıkan ürün ve içeriklerin zaman zaman kendilerine bir şey satın almaya zorlanıyormuş hissi verdiğini belirterek bu durumdan rahatsız olduğunu dile getirdi.

A Haber mikrofonlarına konuşan vatandaşlar, sosyal medya algoritmalarından duydukları endişeyi dile getirdi.

Bir başka vatandaş ise satın almayı düşündüğü ürünlerin, henüz araştırmaya başladığı anda dahi karşısına çıkabildiğini ifade etti. Bir internet sitesinde incelenen ürünün kısa süre sonra başka bir sosyal medya platformunda reklam olarak gösterilmesinin dikkat çekici olduğunu söyledi.

Kimine ceza, kimine sefa! KİMİNE CEZA, KİMİNE SEFA!

Algoritmaların konuşulan konuları dahi kısa süre içerisinde kullanıcıların karşısına çıkarabildiğini belirten bir vatandaş, bu durumun ciddi bir sorun ve tehlike oluşturduğunu vurguladı. Özellikle bir ürün hakkında konuşulduktan kısa süre sonra aynı ürünün reklamının görülmesinin endişe verici olduğuna dikkat çekti.

Vatandaşlar, algoritmaların kendilerini alışverişe yönlendirdiğini ve baskı oluşturduğunu ifade etti

Bir başka vatandaş, sosyal medya ve popüler kültürün tüketim alışkanlıklarını da etkilediğini belirterek, insanların bazı ürünleri gerçekten ihtiyaç duydukları için değil, satın almaları gerekiyormuş gibi hissettikleri için tercih edebildiğini ifade etti.

Sosyal medyadan sosyal bağımlılığa SOSYAL MEDYADAN SOSYAL BAĞIMLILIĞA

Vatandaşlardan biri ise uygulama ve sosyal medya platformlarına giriş sırasında karşılaşılan veri izinlerine dikkat çekerek, kullanıcıların çoğu zaman bu süreçleri onaylayarak sistemin veri toplamasına müsaade ettiğini belirtti.

Vatandaşlar, kişiselleştirilmiş reklamların zaman zaman “satın almaya zorlanıyormuş” hissi oluşturduğunu söyledi.

Sosyal medyada kişiselleştirilmiş içeriklerin kullanıcılar üzerinde baskı oluşturabildiğini ifade eden bir vatandaş, karşılarına çıkan içeriklerin zaman zaman "Bunu gidin alın" şeklinde bir yönlendirme hissi oluşturduğunu söyledi.