81 İL İÇİN BEŞ YILLIK DÖNÜŞÜM TAKVİMİ
Eylem planında 2026'dan 2030'a kadar uygulanacak adımlar yıllara göre belirlendi. İlk aşamada 81 ilin akıllı şehir stratejileri hazırlanacak, sonraki yıllarda ilçe belediyeleri sisteme katılacak ve dijital yönetim merkezleri kurulacak.
| Yıl | Hayata geçirilecek adımlar |
| 2026 | 81 ilin tamamında akıllı şehir stratejileri ve yol haritaları hazırlanacak. Belediyelerde özel akıllı şehir birimleri kurulacak. |
| 2027 | Büyükşehirlerin ardından 187 ilçe belediyesi sürece katılacak. 268 belediyede Coğrafi Bilgi Sistemi tabanlı gelişim planları hazırlanacak. |
| 2028 | En az 50 akıllı şehir uygulaması sahada hayata geçirilecek. Teknoloji kümelenmeleriyle yerli çözümlerin ihracatı desteklenecek. |
| 2029 | Trafikten çevre temizliğine kadar şehir hizmetlerinin tek noktadan izleneceği Dijital Şehir Yönetim Merkezleri tüm illerde kurulacak. |
| 2030 | Akıllı şehir teknolojilerinde en az yüzde 80 yerli üretim şartı aranacak. 500 girişimci şirket desteklenecek ve Akıllı Şehir Kanunu yürürlüğe girecek. |
Sürecin ülke genelindeki koordinasyonu, Bakanlık bünyesinde kurulacak Ulusal Akıllı Şehir Merkezi tarafından sağlanacak.
TRAFİKTEN ÇEVRE TEMİZLİĞİNE TEK MERKEZDEN TAKİP
Dijital Şehir Yönetim Merkezleri, şehirlerdeki farklı hizmetlerin ortak bir sistem üzerinden izlenmesine imkân verecek. Trafik yoğunluğu, çevre temizliği, atık yönetimi ve diğer belediye hizmetlerine ilişkin veriler tek noktada toplanacak.
Gerçek zamanlı trafik yönetim sistemleriyle yollarda kaybedilen sürenin azaltılması amaçlanıyor. Kent içindeki trafik hareketliliği anlık olarak izlenecek ve oluşan yoğunluğa göre yeni yönlendirmeler yapılabilecek.
Atık toplama araçları, konteynerlerin doluluk oranına göre rota oluşturacak. Böylece gereksiz seferlerin önüne geçilecek, yakıt ve zaman tasarrufu sağlanacak.
Akıllı sokak aydınlatmaları da çevredeki hareketliliğe ve ihtiyaca göre çalışacak. Bu sistemlerle enerji tüketiminin önemli ölçüde düşürülmesi hedefleniyor.
Vatandaşlar, mahallelerinde karşılaştıkları sorunları mobil uygulamalar üzerinden doğrudan ilgili birimlere iletebilecek. Böylece şehir sakinlerinin karar ve yönetim süreçlerine daha etkin katılması sağlanacak.
YERLİ ÜRETİM ORANI YÜZDE 80'E ÇIKARILACAK
Akıllı şehir teknolojilerinde yerli çözümlerin payının artırılması yol haritasının öncelikleri arasında yer aldı. 2030 yılında kullanılacak teknolojiler için en az yüzde 80 yerli üretim şartı aranacak.
Sektörde dünya ile rekabet edebilecek 500 girişimci şirket desteklenecek. Kurulacak teknoloji kümelenmeleriyle Türkiye'de geliştirilen akıllı şehir çözümlerinin uluslararası pazarlara açılması sağlanacak.
Dönüşüm sürecinin hukuki altyapısını oluşturacak Akıllı Şehir Kanunu'nun da 2030 yılında yürürlüğe girmesi planlanıyor.
Türkiye'nin akıllı şehir alanında oluşturduğu yerli ve milli birikim, Türk Devletleri Teşkilatı başta olmak üzere yakın coğrafyadaki ülkelere taşınacak. Teknoloji ve şehircilik alanında uluslararası iş birliklerinin geliştirilmesi amaçlanacak.
ŞEHİRLERİN "TEKNOLOJİ ÇÖPLÜĞÜ" OLMASI ÖNLENECEK
Yeni planda kamu kurumları ve belediyelerin birbirinden kopuk sistemler kurmasının önüne geçilmesi amaçlandı. Veri yönetişimi ve sistemler arasında birlikte çalışabilirlik ilkeleri dönüşümün merkezine alındı.
Şehirlerde kullanılan teknolojiler yakından izlenecek ve her kentin ihtiyacı ayrı ayrı değerlendirilecek. Doğrudan vatandaşa fayda sağlamayan veya şehirlerin ihtiyaçlarıyla örtüşmeyen sistemlerin kurulmasına izin verilmeyecek.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, yerel yönetimlere rehberlik etmek amacıyla 50 uygulama için fizibilite raporu hazırladı. Belediyelerin kullanımına sunulmak üzere 15 bin sayfalık eğitim dokümanı havuzu da oluşturuldu.
Akıllı Şehir Olgunluk Değerlendirme Modeli ile her ilin mevcut kapasitesi, teknolojik ihtiyaçları ve gelişim alanları ayrı ayrı ölçülecek. Uygulanacak projeler bu değerlendirmelerin sonuçlarına göre şekillendirilecek.
TOKİ PROJELERİNDE "AKILLI BÖLGELER" DÖNEMİ
Eylem planının en dikkat çeken bölümlerinden birini kentsel dönüşüm, yeni konut projeleri ve afet yönetimi oluşturdu.
TOKİ, kentsel dönüşüm ve yeni konut projelerini "Akıllı Bölgeler" yaklaşımıyla bütünleştirecek. Yeni yaşam alanlarının çevreye duyarlı, enerji verimli ve afetlere karşı dirençli biçimde tasarlanması sağlanacak.
Bu bölgeler yeşil enerjiyle çalışacak. Su ve enerji kayıpları, yerleştirilecek sensörlerle anlık olarak belirlenecek. Sistemde oluşan kayıplara kısa sürede müdahale edilerek kaynak israfının önüne geçilecek.
Erken uyarı sistemleri ile kriz anı yönetim mekanizmaları da yeni yerleşimlerin temel unsurları arasında bulunacak. Afet risklerinin önceden izlenmesi ve kriz sırasında ilgili birimlerin ortak sistem üzerinden hareket etmesi sağlanacak.
YAŞLILAR VE ENGELLİLER İÇİN ERİŞİLEBİLİR HİZMET
Akıllı şehir uygulamaları yalnızca teknolojik altyapıyı değil, hizmetlerin toplumun bütün kesimlerine adil biçimde ulaştırılmasını da kapsayacak.
Hizmetler; yaşlılar, engelliler ve dijital hizmetlere erişimde dezavantaj yaşayan grupların ihtiyaçlarına göre düzenlenecek. Mobil uygulamalar, dijital belediyecilik hizmetleri ve şehir içi sistemler erişilebilirlik ilkelerine uygun biçimde geliştirilecek.
Her şehrin ihtiyacının ayrı ölçülmesiyle yatırımların nüfus, coğrafi yapı, afet riski ve mevcut altyapıya göre planlanması sağlanacak. Böylece aynı teknolojinin bütün şehirlere tek tip biçimde uygulanmasının önüne geçilecek.
