ANALİZ | Küresel gücün geçtiği yer: Boğazlar! Masanın güçlü aktörü kim?

Dünya haritasına uzaktan erişim, her şey serbest görünse de yaklaştıkça küresel ticaretin birkaç dar boğazda sıkıştığı gerçek, gün yüzüne çıkıyor.

Dünyanın enerji ve ticaret merkezini boğazlar belirliyor. Şayet bir boğaz kapanırsa dünya sarsılıyor ve enerji verileri ayakta duruyor. Türkiye; İstanbul ve Çanakkale Boğazları küresel ile güç mücadelesinin tam da merkezinde.

İşte A Haber Araştırma Planlama Servisi Şefi Burhan Aytekin'in hazırladığı analiz belgeseli...

Analizde belgeselde vurgulandığı şekilde boğazlar, coğrafyanın küresel güce dönüştüğü kritik geçiş noktaları olarak tanımlanıyor. Literatürde "Boğulma Noktası" yani küresel sistem şok noktaları olarak askeri olarak önerilen bu su yolları, dünya ekonomisinin kaderini tayin ediyor.

Bugün dünya deniz ticaretinin yaklaşık yüzde 60'ı, küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 35'i sadece Hürmüz ve Malakka gibi bir avuç dar boğaz üzerinden gerçekleştiriliyor.

21. YÜZYILIN YENİ CEPHESİ: ENERJİ HATLARI
Eskiden sadece savaş meydanlarında konuşulan stratejiler, 21. yüzyılda yer enerji hatlarına ve lojistik koridorlara bırakıldı. Petrol, doğalgaz ve LNG üretildiği yerde değil, taşındığı boğazlarda üretilen bir değer kazanıyor. Haberde yer alan analizde, boğazları kontrol edenin sadece gemileri değil, aynı zamanda küresel fiyatlar, piyasaları ve hatta siyaseti de kontrol ettiği belirtiliyor. Herhangi bir boğazın kısa süreliğine bile kapanması; Navlun fiyatlarının fırlamasına, piyasa raflarının boşalmasına ve dünya ekonomisinin sarsılmasına neden oluyor.

TÜRKİYE: JEOPOLİTİK BİR KADER ÇİZGİSİ
Türkiye, dünyanın en kritik su yollarından biri değil, iki tanesine birden sahip olmasıyla küresel güç mücadelesinin vazgeçilmez bir aktörü konumunda bulunuyor.

İstanbul ve Çanakkale boğazları, Türkiye için sadece birer deniz yolu değil, "jeopolitik bir kader çizgisi" olarak ifade ediliyor. İstiklal şairi Mehmet Akif Ersoy'un mısralarında dile getirdiği "Boğaz Harbi", bir asır önce Çanakkale önlerinde yaşanmış olsa da dünya dünyasında bu kavganın mahiyetinin değişmesine rağmen öneminin azalmasına neden olmuştur.

"MASANIN GÜÇLÜ AKTÖRÜ: BOĞAZLARI KONTROL EDEN"
Küresel sistemin kontrolünde boğazların rolü, uluslararası diplomaside de bir olan bir emin değil. Haberde aktarılan bilgiye göre boğazlar, güçlerin gövde gösteri yaptığı ve kimin ulaşımını ilerletip kimin kontrol ettiği yerde güçlü yerleşim alanları konumunda bulunuyordu. Bu derlemelerin gerçekleştiği her şey gelişiyor, sadece bölgesel ülkeleri değil, tüm dünyayı yakından ilgilendiriyor.