İran'da protestocular sokakları ateşe verdi! Trump'tan "İran'ı vuracağız" mesajı

İran'da göstericiler ile güvenlik güçleri arasında yaşanan çatışmalar, bir çok kente yayılırken gölgeden gelen son görüntüler A Haber ekranlarına yansıdı. Sokaklarda araçlar, mağaza ve pek çok dükkan alevler içinde kalırken, Trump'ın "müdahale" söylemiyle birlikte akıllara, "ABD İran'ı bu gece bombalar mı? sorusunu getirdi. 

İşte sokaklardan kareler... 

A Haber ekranlarından yayınlanan en sıcak görüntülerde sokakların alevler içinde kaldığı gözlemlenirken en yeni anlara dair şu görüntüeler paylaşıldı. 

İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'da için "müdahaleye hazırız" söyleminin ardından bir açıklama yaparak, "Washington İran'ın içindeki kargaşayı körüklemek ve kaos yaratmak için bir çaba sart ediyor ancak halk ülkesini ve rejimini eskisinden de çok destekliyor" dedi. 

ABD Başkanı Donald Trump, İran'da 28 Aralık'tan bu yana devam eden protestolara ilişkin, "İran belki de daha önce hiç olmadığı kadar özgürlüğe bakıyor. ABD yardıma hazırdır" dedi.   
  
ABD Başkanı Donald Trump, İran'daki protestolara ilişkin yeni bir açıklama yaptı. Trump sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, Washington hükümetinin İran'daki gelişmelere destek sağlayabileceği görüşünü destekleyerek, "İran belki de daha önce hiç olmadığı kadar özgürlüğe bakıyor. ABD yardıma hazırdır" dedi. 

"ÖLDÜRÜRLERSE MÜDAHALE OLACAK"
  
ABD Başkanı Trump, dün petrol ve doğal gaz şirketlerinin yöneticileriyle gerçekleştirdiği toplantıda da İran'daki protestolara değinerek, ülkedeki gelişmeleri yakından takip ettiklerini vurgulamıştı. Trump, "Geçmişte yaptıkları gibi insanları öldürmeye başlarlarsa buna müdahil olacağımızı net bir şekilde söyledim. Bu müdahale, illa sahaya asker göndermek anlamına gelmez, onları en çok acıtacak şekilde askeri kapasiteyle vurmak anlamına da gelir. Bunu istemiyoruz. Halka kötü davrandılar ve şimdi bunun bedelini ödüyorlar. Ne olacağını göreceğiz. Durumu çok yakından izliyoruz " ifadelerini kullanmıştı. 
 
İRAN'DAKİ GÖSTERİLERDE 65 KİŞİ HAYATINI KAYBETMİŞTİ
  
İran'da 28 Aralık'ta hayat pahalılığına karşı başlayan ve kısa sürede ülke geneline yayılarak şiddet olaylarına dönüşen gösteriler 14. gününe girerken, ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA) dün gösterilerin başlamasından bu yana en az 50 protestocu ve 15 güvenlik görevlisinin hayatını kaybettiğini, 2 bin 311 kişinin gözaltına alındığını açıklamıştı. Başkent Tahran'da göstericiler, İran dini lideri Ayetullah Ali Hamaney'i hedef alarak, "Hamaney'e ölüm" şeklinde slogan atıyor. 8 Ocak Perşembe akşamından bu yana İran genelindeki internet kesintisi ise devam ediyor. 

İran'da pek çok bölgede dün gece rejim yanlısı eylemler de düzenlendi. Hal böyleyken iki grup arasında da olası çatışmalara yönelik endişe artıyor. 

İran'da protestolar büyürken devrik hanedanın veliahtı Rıza Pehlevi ise rejimin devrilmesi ve yönetime kendisinin geçmesi için uğraşıyor. Pehlevi X hesabından yaptığı paylaşımda İranlılara bu akşam sokaklara çağırdı ve şu ifadeleri kullandı:

"Aziz yurttaşlarım,

Siz, cesaretiniz ve direnişinizle tüm dünyanın takdirini kazandınız. Cuma akşamı İran’ın dört bir yanındaki sokaklara yeniden ve görkemli biçimde çıkmanız, İslam Cumhuriyeti’nin hain ve suçlu liderinin tehditlerine verilmiş ezici bir yanıttır. Eminim ki o, bu görüntüleri saklandığı yerden izlemiş ve korkudan titremiştir.

Şimdi, ilk çağrıya verdiğiniz kararlı yanıtla birlikte; sokaktaki varlığımızı daha hedefli hâle getirerek ve eşzamanlı olarak mali damarları keserek, İslam Cumhuriyeti’ni ve onun yıpranmış, kırılgan baskı aygıtını tamamen diz çöktüreceğimize inanıyorum.

Bu doğrultuda, ekonominin kilit sektörlerinde çalışan işçi ve emekçileri—özellikle ulaştırma ile petrol, gaz ve enerji alanlarında çalışanları—genel grev sürecini başlatmaya davet ediyorum.

Ayrıca hepinizi, bugün ve yarın, Cumartesi ve Pazar (20 ve 21 Dey), bu kez saat 18.00’den itibaren bayraklar, ulusal imgeler ve sembollerle sokaklara çıkmaya ve kamusal alanları sahiplenmeye çağırıyorum. Artık hedefimiz yalnızca sokağa çıkmak değil; şehir merkezlerini ele geçirmeye ve onları elde tutmaya hazırlanmak.

Bu hedefe ulaşmak için, mümkün olduğunca farklı güzergâhlardan şehirlerin daha merkezi bölgelerine doğru ilerleyin ve ayrı kitleleri birbirine bağlayın. Aynı zamanda, şimdiden sokakta kalmaya hazırlanın ve gerekli hazırlıkları yapın.

İran’ın Ebedî Muhafızları’nın gençlerine ve Ulusal İşbirliği Platformu’na katılan tüm silahlı ve güvenlik güçlerine sesleniyorum: Baskı makinesini daha da yavaşlatın ve aksatın ki, mukadder günde onu tamamen devre dışı bırakalım.

Ben de vatanıma dönüş hazırlığındayım; ulusal devrimimizin zafer anında, büyük İran milletinin yanında olmak için. O günün çok yakın olduğuna inanıyorum.

Yaşasın İran!"

Bölgeden sıcak görüntüler A Haber ekranlarına yansırken, yüzlerce protestocunun oluşturduğu kalabalık görüntülendi. Öte yandan araçların oluşturduğu kuyruklar dikkat çekerken protestoların yaşandığı bölgelerden siviller bölgeyi terk ediyor. 

Al Jazeera'nın Fars Haber Ajansı'na dayandırdığı habere göre, Perşembe günü Kermanshah şehrinde çıkan isyanlarda İran Devrim Muhafızları'ndan 8 üye öldürüldü.

ABD merkezli HRANA'ya ait internet sitesinde yayımlanan raporda, ülkede 12 gündür süren gösterilere ilişkin bilgi verildi.

Buna göre bu süre içinde ülkedeki 31 eyaletin tamamında meydana gelen gösterilerde 5'i 18 yaşından küçük toplam 34 eylemci ve emniyet güçlerine bağlı 8 kişi hayatını kaybetti.

Ülke genelinde toplam 2 bin 277 kişi gözaltına alındı. Yaralanmaların büyük ölçüde saçma ve plastik mermi isabeti sonucu meydana geldiği belirtildi.

İran makamlarından gösterilerde ölen ya da yaralananlara ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı.

HRANA, dün 11'inci güne ilişkin raporunda ölü sayısının 38'e, gözaltına alınanların sayısının da 2 bin 217'ye yükseldiğini duyurmuştu.

İran'da yaşanan protestolara ilişkin A Haber gece programına konuk olan Uluslararası İlişkiler Uzmanı Dr. Tolga Sakman, bölgedeki gelişmelere ilişkin önemli açıklamalarda bulundu.

Trump'ın göstericilere ilişkin açıklamalarını eleştiren Sakman, bu söylemlerin samimiyet taşımadığını vurgulayarak, "Sokaktaki kişilere ateş açılırsa müdahale ederiz söylemi, ABD tarafından dile getirildiğinde artık komik bile gelmiyor. İnsan odaklı hareket ettiğini iddia edip insanların ölmemesi adına müdahale edebileceğini söylemek kötü bir espri bile değil" ifadelerini kullandı.

Trump'ın sözlerinin arka planına dikkat çeken Sakman, asıl hedefin askeri müdahale değil, bölgedeki dengeleri daha da bozmak olduğunu söyledi. Sakman, "Burada 'saldırabiliriz' sözünün, gerçekten saldırmaktan çok bölgeyi daha da karıştırmak, bunu yapacak unsurları harekete geçirmek için özellikle söylendiğini düşünüyorum" şeklinde konuştu.

"İRAN'DA GERİLİM DÖNGÜSEL, SOKAKLAR HAREKETLENİNCE SERTLİK ARTIYOR"

İran'da yaşanan sürecin yeni olmadığını belirten Sakman, geçmiş protestolara dikkat çekerek, "2022-2023'te Mahsa Amini protestolarına baktığınızda bunu net şekilde görüyorsunuz. O dönem nispeten yumuşak bir yönetim tarzı benimsendi ama bu yumuşama, sokaklar yeniden dolana kadardı. Hareketlilik başlayınca yine sert önlemler devreye girdi" dedi.

"ULUSLARARASI HUKUKUN ARTIK SAHADA BİR KARŞILIĞI KALMADI"

Uluslararası hukukun fiilen uygulanmadığını dile getiren Sakman, Gazze ve Ukrayna örneklerini hatırlatarak şu ifadeleri kullandı:

"Biz uzun süredir uluslararası hukuktan bahsediyoruz ama uygulamada çok bir esamesi okunmuyor. Gazze saldırılarından sonra, Ukrayna'dan sonra bunun daha da netleştiğini gördük. Trump'ın da bu konularda uluslararası hukuku çiğneyen bir yaklaşımı telkin ettiğini biliyoruz"

"HUKUKSUZLUK TEAMÜL HALİNE GELİYOR"

Uluslararası hukukun yazılı bir metinden ziyade teamüllere dayandığını vurgulayan Sakman, bu yapının aşındığını söyledi. Sakman, "Uluslararası hukuk bir anayasa metni değildir, teamüllerden oluşur. Şimdi bu hukuksuzluk da bir teamül olmaya doğru gidiyor. Yani artık gücün hukuku konuşuluyor" ifadelerini kullandı.

"İNSAN HAKLARI SÖYLEMİ ARAÇSALLAŞTIRILIYOR"

Batı'nın demokrasi ve insan hakları söylemini seçici biçimde kullandığını belirten Sakman, Trump döneminde bu yaklaşımın daha açık hale geldiğini savunarak, "Normalde demokrasi, özgürlükler, insan hayatı Batı'nın en sık kullandığı kavramlardı ama Trump bunlara çoğu zaman ihtiyaç bile duymuyor. Buna rağmen burası söz konusu olduğunda yeniden bu dili kullanma gereği hissediyor" diye konuştu.

Bazı şehirlerde göstericilerin İran bayrağını indirerek yerine Şah dönemine ait İran bayrağı dikildiği görüntüler ortaya çıktı. Tebriz başta olmak üzere bazı havalimanlarında uçuşlar askıya alındı. Güvenlik güçleri ile protestocular arasında sert çatışmalar yaşanırken, sokakların adeta savaş alanına döndüğü bildiriliyor.

Tahran'ın birçok kentinde sokaklar karışırken, İran yönetimi ülke genelinde internet ve telefon hatlarını büyük ölçüde kesti. Telekomünikasyon altyapısının durdurulması nedeniyle ülkeden sağlıklı bilgi alınamıyor.