Suudi Arabistan Veliaht Prensi Salman Washington'da: İsrail ile normalleşecek mi?
Suudi Arabistan Veliaht Prens Muhammed bin Selman (MBS) bugün ABD Başkanı Donald Trump ile görüşmek üzere Beyaz Saray’a bir ziyarette bulunuyor. Ziyaret, onlarca yıllık petrol ve güvenlik işbirliğini derinleştirmeyi; bunun yanında ticaret, teknoloji ve hatta nükleer enerji alanlarında ilişkileri genişletmeyi hedefliyor.
Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman'ın (MBS) ABD'ye yaptığı kritik ziyaret, Başkan Donald Trump ile Beyaz Saray'da gerçekleştireceği görüşmelerde savunma işbirliğini derinleştirme, yapay zekâ teknolojilerine erişim ve sivil nükleer enerji alanında ilerleme sağlama hedefi taşıyor.
Bu ziyaret, MBS'nin 2018'de İstanbul'da öldürülen gazeteci Cemal Kaşıkçı olayından bu yana ABD'ye ilk resmi gelişi.
Cemal Kaşıkçı, Suudi Arabistan yönetimini eleştiren gazeteci olarak 2 Ekim 2018’de İstanbul’daki Suudi Arabistan Konsolosluğu’na girdiğinde öldürüldü. Cinayet, Suudi ajanlar tarafından planlanmış olup, ABD istihbaratı Veliaht Prens Muhammed bin Selman’ın onay verdiğini belirlemişti. (REUTERS)
STRATEJİK ORTAKLIKTA YENİ SAYFA ARAYIŞI
Suudi Arabistan ve ABD arasındaki uzun soluklu petrol-güvenlik dengesi, MBS'nin ziyaretiyle yeniden ivme kazanma potansiyeli taşıyor.
Trump, bu ziyaretle Mayıs ayında Suudi Arabistan'da verilen 600 milyar dolarlık yatırım vaadini hayata geçirmek istiyor.
SAVUNMA İŞBİRLİĞİNDE İSRAİL İLE "NORMALLEŞME" ŞARTI
Riyad, Amerikan ile daha sağlam bir savunma anlaşması talep ederken; Washington'un Katar ile geçen ay yaptığı benzer pakt dikkat çekmişti.
Suudi tarafının beklentisi, Kongre onaylı daha geniş kapsamlı bir savunma paktı. Ancak ABD, bunu Riyad'ın İsrail ile normalleşmesine bağlamış durumda.
ABD Başkanı Donald Trump ve Katar Emiri El Sani (REUTERS)
RİYAD'IN GÜNDEMİNDE FİLİSTİN DEVLETİ DE VAR
Ziyaretin en hassas gündem maddelerinden birinin Gazze ve işgal altındaki Batı Şeria'daki durum ile Filistin-İsrail ilişkilerinin geleceği olacağı belirtiliyor. ABD medyasına yansıyan bilgilere göre Trump, Suudi Arabistan'ın "Abraham Anlaşmaları"na yakın zamanda katılmasını umut ettiğini belirtmişti.
Ancak Riyad, Gazze ve Batı Şeria süreçlerinde söz sahibi olmayı öncelikli görürken bir Filistin devletinin kurulması ve İsrail tarafından tanınmasını da şart koşuyor.
YAPAY ZEKADA ORTAK VİZYON
Suudiler, MBS liderliğindeki "Vision 2030" planı doğrultusunda yapay zekâ alanında ABD ile işbirliğini genişletmek istiyor. Krallık, gelişmiş yapay zekâ projeleri için Amerikan çip üreticilerinden erişim talep etti.
Bu hamle, Suudi Arabistan'ı küresel yapay zekâ ekosisteminin önemli bir merkezi haline getirme arzusunun bir yansıması olarak görülüyor.
NÜKLEER ENERJİ: STRATEJİK DÖNÜŞÜM
MBS'nin gündeminde, ABD ile sivil nükleer enerji alanında bir işbirliği anlaşması da bulunuyor.
Suudi Arabistan, Amerikan nükleer teknolojisine erişim ve güvenlik garantileri talep ederken, uranyum zenginleştirme ya da yakıt işleme ABD ile anlaşmazlık yaşadığı konuların başında.
Uzmanlar, tam bir anlaşma yerine "ilerleme bildirgesi" ya da "yol haritası" açıklanmasını bekliyor.
KAŞIKÇI CİNAYETİNİN GÖLGESİ VE GÜVEN SORUNU
Bu ziyaret, Kaşıkçı cinayetinden bu yana gerilen ABD-Suudi ilişkilerinde sembolik bir dönüm noktası olarak görülüyor.
ABD istihbaratı, Suudi asılllı muhalif gazeteci Kaşıkçı'nın öldürülmesi operasyonunun MBS'den onay aldığını değerlendirmiş; MBS ise emri vermeyi reddetmiş ama sorumluluğu kabul etmişti.
